Φόρο..γνώμες: Αυστηροποίηση κυρώσεων στον ν. 5104/2024 - Χρειάζεται επανεξέταση για ένα δικαιότερο φορολογικό σύστημα

Η αυστηροποίηση των κυρώσεων που προβλέπονται στα άρθρα 53 και 54 του ν. 5104/2024 επαναφέρει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: οδηγεί πράγματι σε μεγαλύτερη φορολογική συμμόρφωση ή δημιουργεί ένα πλαίσιο δυσανάλογων επιβαρύνσεων, ιδίως για τους συνεπείς φορολογούμενους;

Η εμπειρία των πρώτων μηνών εφαρμογής δείχνει ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, η αυστηρότητα λειτουργεί περισσότερο τιμωρητικά παρά διορθωτικά, υπονομεύοντας την αίσθηση δικαιοσύνης και ασφάλειας δικαίου.

■ Όταν η κύρωση δεν λαμβάνει υπόψη το πραγματικό αποτέλεσμα

Ένα βασικό ζήτημα των άρθρων 53 και 54 είναι ότι οι κυρώσεις επιβάλλονται ανεξάρτητα από το αν προκλήθηκε πραγματική ζημία στο Δημόσιο.

• Παράδειγμα – τι ισχύει σήμερα

Επιχείρηση υποβάλλει δήλωση φόρου με ορθή φορολογική βάση, αλλά με εσφαλμένο χαρακτηρισμό δαπάνης, ο οποίος δεν μεταβάλλει το τελικό φορολογικό αποτέλεσμα.

Παρά το γεγονός ότι ο φόρος έχει υπολογιστεί και καταβληθεί σωστά, η παράβαση αντιμετωπίζεται με επιβολή διοικητικού προστίμου λόγω τυπικής μη συμμόρφωσης.

► Τι θα έπρεπε να ισχύει:

Σε περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται ότι:

→ δεν επηρεάζεται ο υπολογισμός του φόρου και

→ δεν προκύπτει απώλεια δημοσίων εσόδων,

η κύρωση να περιορίζεται σε διοικητική σύσταση ή προειδοποίηση, χωρίς χρηματική επιβάρυνση, ιδίως όταν ο φορολογούμενος προβαίνει άμεσα σε διόρθωση.

■ Η απουσία «βαθμίδας» μεταξύ μικρού λάθους και σοβαρής παράβασης

Το ισχύον πλαίσιο δεν προβλέπει επαρκή κλιμάκωση.

• Παράδειγμα – τι ισχύει σήμερα

Φορολογούμενος παραλείπει να υποβάλει εγκαίρως μια πληροφοριακή δήλωση, η οποία δεν επηρεάζει τον υπολογισμό φόρου. Η κύρωση επιβάλλεται με σταθερό τρόπο, χωρίς να εξετάζεται η ουσία της παράβασης.

►Τι θα έπρεπε να ισχύει:

Να υιοθετηθεί κλιμακωτό σύστημα, όπου:

→ οι καθαρά πληροφοριακές παραλείψεις αντιμετωπίζονται ήπια,

→ ενώ οι παραβάσεις με φορολογικό αποτέλεσμα τιμωρούνται αυστηρότερα.

■ Πίνακας σύγκρισης: Τι ισχύει σήμερα και τι προτείνεται

■ Η ανάγκη για διοικητική ευελιξία

Η πλήρης αυτοματοποίηση της επιβολής κυρώσεων περιορίζει τη δυνατότητα στάθμισης πραγματικών συνθηκών.

• Παράδειγμα – τι ισχύει σήμερα:

Επαγγελματίας που συμμορφώνεται επί σειρά ετών τιμωρείται με πρόστιμο για μεμονωμένο σφάλμα, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το ιστορικό συνέπειας.

►Τι θα έπρεπε να ισχύει:

Η ΑΑΔΕ να έχει θεσμική δυνατότητα να συνεκτιμά:

→ το ιστορικό συμμόρφωσης,

→ τη συχνότητα των παραβάσεων,

→ και τη συνεργασία του φορολογουμένου.

■ Διαφάνεια και πρόληψη αντί καταστολής

Η πρόληψη παραβάσεων είναι συχνά αποτελεσματικότερη από την τιμωρία τους.

• Παράδειγμα – τι ισχύει σήμερα:

Ο φορολογούμενος πληροφορείται τις συνέπειες μιας παράλειψης μόνο μετά την επιβολή του προστίμου.

►Τι θα έπρεπε να ισχύει:

Να θεσπιστούν αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις και πρακτικά παραδείγματα εφαρμογής, ώστε ο φορολογούμενος να γνωρίζει εκ των προτέρων τους κινδύνους μη συμμόρφωσης.

■ Ώρα για επανεξέταση των διατάξεων

Η ευθύνη για την επανεξέταση των άρθρων 53 και 54 ανήκει πρωτίστως στο Υπουργείο Οικονομικών, με στόχο ένα σύστημα κυρώσεων που:

→ καταπολεμά αποτελεσματικά τη φοροδιαφυγή,

→ χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα τα ακούσια λάθη.

■ Συμπέρασμα

Η αυστηροποίηση από μόνη της δεν εγγυάται συμμόρφωση. Αντίθετα, ένα σύστημα που ενσωματώνει αναλογικότητα, ευελιξία και διαφάνεια μπορεί να επιτύχει καλύτερα δημοσιονομικά αποτελέσματα και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη φορολογική διοίκηση.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής