Φόρο..γνώμες: Φορολογικές δηλώσεις - Το «σταθερό χρονοδιάγραμμα» που θεσπίστηκε αλλά δεν τηρείται στην πράξη

Η διαδικασία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων στην Ελλάδα συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από καθυστερήσεις και αστάθεια στον προγραμματισμό. Παρότι τα τελευταία χρόνια θεσπίστηκε ένα σταθερό χρονοδιάγραμμα για την έναρξη και ολοκλήρωση της διαδικασίας, στην πράξη η εφαρμογή του φαίνεται να παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις.

Η διαδικασία ξεκινά με την έκδοση της απόφασης που καθορίζει τον τύπο και το περιεχόμενο των εντύπων φορολογίας εισοδήματος. Η απόφαση αυτή εκδίδεται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών και περιλαμβάνει το υπόδειγμα των εντύπων Ε1, Ε2 και Ε3 καθώς και τις οδηγίες συμπλήρωσης για τους φορολογουμένους.

◼ Το θεσμοθετημένο χρονοδιάγραμμα

Τα προηγούμενα χρόνια θεσπίστηκε ένα σταθερό πλαίσιο για τη διαδικασία υποβολής των φορολογικών δηλώσεων, με στόχο την προβλεψιμότητα και την καλύτερη οργάνωση τόσο για τους φορολογούμενους όσο και για τους λογιστές – φοροτεχνικούς.

Σύμφωνα με το πλαίσιο αυτό, οι αποφάσεις που καθορίζουν τον τύπο των εντύπων και τις οδηγίες συμπλήρωσης θα πρέπει να δημοσιεύονται εγκαίρως, ενώ η πλατφόρμα υποβολής των δηλώσεων να ανοίγει σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο κάθε χρόνο.

Μάλιστα, στο ίδιο θεσμικό πλαίσιο προβλέπεται ότι σε περίπτωση καθυστερήσεων θα πρέπει να υπάρχουν συνέπειες και κυρώσεις, ακόμη και για το ίδιο το κράτος, ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των προθεσμιών. Στην πράξη όμως, το πλαίσιο αυτό δεν φαίνεται να εφαρμόζεται με συνέπεια.

◼ Η πραγματική εικόνα των τελευταίων ετών

Τα στοιχεία των τελευταίων ετών δείχνουν σημαντικές μεταβολές στο χρονοδιάγραμμα.

Για το φορολογικό έτος 2024 η σχετική απόφαση εκδόθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2025 και η πλατφόρμα υποβολής άνοιξε στις 17 Μαρτίου 2025.

Αντίθετα, για το φορολογικό έτος 2023 η απόφαση εκδόθηκε πολύ αργότερα, στις 22 Απριλίου 2024, με το σύστημα υποβολής να ανοίγει μόλις λίγες ημέρες μετά.

Σε ακόμη παλαιότερες χρονιές η διαδικασία ξεκίνησε ακόμη αργότερα, με την έναρξη υποβολής να φτάνει ακόμη και στα τέλη Μαΐου.

◼ Επιπτώσεις για λογιστές, φορολογουμένους και εταιρείες λογισμικού

Οι καθυστερήσεις αυτές δημιουργούν σημαντικές πιέσεις στον κλάδο των λογιστών – φοροτεχνικών, καθώς ο πραγματικός χρόνος που απομένει για την υποβολή εκατομμυρίων δηλώσεων περιορίζεται σημαντικά.

Ταυτόχρονα επηρεάζουν και τους ίδιους τους φορολογουμένους, καθώς το χρονοδιάγραμμα των δηλώσεων συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα αξιοποίησης φορολογικών εκπτώσεων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η έκπτωση 4% που παρέχεται σε όσους επιλέγουν την εφάπαξ καταβολή του φόρου εισοδήματος μέχρι το τέλος Απριλίου. Το χρονικό αυτό περιθώριο είναι ήδη περιορισμένο και γίνεται ακόμη πιο ασφυκτικό όταν η διαδικασία των δηλώσεων ξεκινά με καθυστέρηση.

Όταν το ίδιο το κράτος καθυστερεί στην έκδοση βασικών αποφάσεων, όπως εκείνων που καθορίζουν το έντυπο Ε1 και τις οδηγίες συμπλήρωσης, δημιουργείται πρακτικό πρόβλημα τόσο για τους λογιστές όσο και για τους φορολογουμένους, οι οποίοι καλούνται να ολοκληρώσουν τη διαδικασία σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα προκειμένου να αξιοποιήσουν την έκπτωση.

Παράλληλα, επηρεάζονται και οι εταιρείες λογισμικού που αναπτύσσουν λογιστικά και φορολογικά προγράμματα. Οι εταιρείες αυτές χρειάζονται τις τεχνικές προδιαγραφές που περιλαμβάνονται στις αποφάσεις και στις οδηγίες των εντύπων προκειμένου να προσαρμόσουν τα προγράμματά τους και να ενσωματώσουν τις αλλαγές που αφορούν τα νέα δεδομένα των φορολογικών δηλώσεων. Όταν οι αποφάσεις και τα υποδείγματα των εντύπων εκδίδονται με καθυστέρηση, ο χρόνος προσαρμογής των συστημάτων μειώνεται σημαντικά, επηρεάζοντας συνολικά τη λειτουργία της διαδικασίας.

Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι, βάσει των ίδιων των αποφάσεων και του θεσμικού πλαισίου που έχει θεσπιστεί, η διαδικασία θα έπρεπε να ξεκινά νωρίτερα ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για την ομαλή υποβολή των δηλώσεων.

◼ Η ανάγκη για πραγματικά σταθερό σύστημα

Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι, παρά τη θεσμοθέτηση ενός σταθερού χρονοδιαγράμματος και την πρόβλεψη ακόμη και για κυρώσεις σε περίπτωση καθυστερήσεων, η εφαρμογή του παραμένει ζητούμενο.

Ένα πραγματικά προβλέψιμο σύστημα, με έγκαιρη δημοσίευση των αποφάσεων, έγκαιρη έκδοση των εντύπων και των οδηγιών και συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης των δηλώσεων κάθε χρόνο, θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τις πιέσεις που δημιουργούνται σε κάθε φορολογική περίοδο.

Για τον λόγο αυτό, επαγγελματικοί φορείς του κλάδου επισημαίνουν διαχρονικά την ανάγκη για ουσιαστική τήρηση του θεσμοθετημένου πλαισίου, ώστε η διαδικασία των φορολογικών δηλώσεων να λειτουργεί με σταθερότητα, διαφάνεια και επαρκή χρόνο προσαρμογής για όλους τους εμπλεκόμενους.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής