«Φορολογικό μπλόκο σε εικονικό rent a car: Η Ferrari των 256.000 ευρώ, ο ΦΠΑ των 60.000 ευρώ και μια επιχείρηση… μικρού χώρου» - Χρήσιμες επισημάνσεις και παραδείγματα Νέα Επικαιρότητα Πρόσφατα είχαμε μία υπόθεση φοροδιαφυγής που περιλαμβάνει αγορά Ferrari στην Ελλάδα. Αφορά μια "εικονική" επιχείρηση rent-a-car, η οποία επιχείρησε να λάβει επιστροφή ΦΠΑ ύψους άνω των 61.000 ευρώ, αλλά μπλοκαρίστηκε από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Τι έγινε όμως; Μια ετερόρρυθμη εταιρεία με έδρα (κατά πληροφορίες) στην Πρέβεζα, η οποία αρχικά είχε αντικείμενο τη διαχείριση ακινήτων, άλλαξε καταστατικό για να ασχοληθεί με την ενοικίαση πολυτελών αυτοκινήτων. Η εταιρεία προχώρησε στην αγορά μιας Ferrari, καθαρής αξίας 256.303 ευρώ. Πως στήθηκε το "κόλπο "; Ζητήθηκε επιστροφή ΦΠΑ 61.752,72 ευρώ, υποστηρίζοντας ότι το όχημα αποτελεί πάγιο της επιχείρησης για ενοικίαση. Τι έδειξε ο έλεγχος της ΑΑΔΕ; Κατά τον έλεγχο, η ΔΟΥ δεν αναγνώρισε το ποσό. Διαπιστώθηκε ότι η εταιρεία ήταν «βιτρίνα», καθώς δεν υπήρχαν στοιχεία πραγματικής επιχειρηματικής δραστηριότητας, ούτε αποδείξεις ότι το όχημα ενοικιαζόταν. Αποτέλεσμα; Το αίτημα επιστροφής ΦΠΑ απορρίφθηκε, και η υπόθεση αναδεικνύει την αυστηροποίηση των ελέγχων της ΑΑΔΕ σε "εικονικές" ενοικιάσεις πολυτελών οχημάτων. Με αφορμή τη συγκεκριμένη περίπτωση ας δούμε μερικά πράγματα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση (αγορά Ferrari και αίτημα επιστροφής ΦΠΑ), η ΑΑΔΕ τη θεώρησε περίπτωση φοροδιαφυγής / καταχρηστικής πρακτικής για τους εξής λόγους: ■ Τι έκανε η εταιρεία ● Αγόρασε Ferrari μεγάλης αξίας● Δήλωσε ότι την αγόρασε για επαγγελματική χρήση (π.χ. ενοικίαση αυτοκινήτων / τουριστικές υπηρεσίες)● Ζήτησε επιστροφή ΦΠΑ δεκάδων χιλιάδων ευρώ ■ Τι διαπίστωσε η ΑΑΔΕ Μετά από έλεγχο διαπιστώθηκε ότι: > Δεν υπήρχε πραγματική επιχειρηματική δραστηριότητα> Δεν υπήρχαν συμβάσεις ενοικίασης> Δεν υπήρχαν έσοδα που να δικαιολογούν τη χρήση Ferrari> Το όχημα δεν χρησιμοποιήθηκε επαγγελματικά> Δεν αποδείχθηκε ότι τέθηκε ποτέ σε εμπορική εκμετάλλευση> Δεν υπήρχαν διαφημίσεις, κρατήσεις, πελατολόγιο> Η εταιρεία θεωρήθηκε «κέλυφος»> Δημιουργήθηκε ή χρησιμοποιήθηκε κυρίως για φορολογικό όφελος> Όχι για πραγματική παραγωγή εισοδήματος> Καταχρηστική επίκληση ΦΠΑ> Τυπικά υπήρχαν παραστατικά> Ουσιαστικά όμως ο σκοπός ήταν να αποφευχθεί ο ΦΠΑ σε ένα πολυτελές Ι.Χ. ■ Νομικός χαρακτηρισμός Η ΑΑΔΕ δεν χρειάζεται να αποδείξει δόλο ποινικού επιπέδου για να: ● απορρίψει την επιστροφή ΦΠΑ● ακυρώσει την έκπτωση φόρου Αρκεί να αποδείξει ότι: «Η συναλλαγή δεν εξυπηρετεί πραγματική οικονομική δραστηριότητα αλλά έχει αποκλειστικό ή κύριο σκοπό φορολογικό όφελος». Αυτό λέγεται κατάχρηση δικαιώματος ΦΠΑ και αντιμετωπίζεται πρακτικά ως φοροδιαφυγή. ■ Τι κινδύνους είχε (και έχει) η εταιρεία > Μη επιστροφή ΦΠΑ> Πρόστιμα & προσαυξήσεις> Έλεγχος και για άλλες χρήσεις/έτη> Πιθανή ποινική διερεύνηση αν υπήρχαν: > εικονικά τιμολόγια> ψευδείς δηλώσεις ■ Γιατί «Ferrari» είναι κόκκινο πανί; Η ΑΑΔΕ θεωρεί υψηλού κινδύνου: > supercars> σκάφη> αεροσκάφη> βίλες μέσω εταιρειών Ιδίως όταν: > η εταιρεία δεν έχει ανάλογο τζίρο> το περιουσιακό στοιχείο χρησιμοποιείται ουσιαστικά ιδιωτικά ■ Συμπέρασμα > Δεν τιμωρήθηκε επειδή αγόρασε Ferrari> Τιμωρήθηκε επειδή προσπάθησε να τη «βαφτίσει» επαγγελματικό εργαλείο για να πάρει πίσω ΦΠΑ ■ Φοροαποφυγή ή φοροδιαφυγή; Πώς κρίνει η ΑΑΔΕ τι είναι πραγματική επιχειρηματική δραστηριότητα και τι προσχηματικό σχήμα. Στους φορολογικούς ελέγχους, η ΑΑΔΕ δεν αρκείται πλέον στο ερώτημα «επιτρέπεται τυπικά;». Το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο: Υπάρχει πραγματικός οικονομικός λόγος ή απλώς φορολογικό όφελος; Στην πράξη, οι έλεγχοι βασίζονται σε έναν συνδυασμό νομικών κανόνων και πραγματικών στοιχείων, ώστε να ξεχωρίσει η νόμιμη φοροαποφυγή από την παράνομη ή καταχρηστική φοροδιαφυγή. Παρακάτω είναι τα βασικά κριτήρια που εφαρμόζονται σήμερα. 1. Ο κανόνας της «οικονομικής ουσίας» Το κεντρικό κριτήριο Η ΑΑΔΕ εξετάζει αν υπάρχει: > πραγματική δραστηριότητα> πραγματικό επιχειρηματικό ρίσκο> πραγματικό εισόδημα> Φοροαποφυγή (νόμιμη)> Υπάρχει επιχειρηματική λογική> Υπάρχουν έσοδα ή εύλογη προσδοκία εσόδων> Η μείωση φόρου είναι αποτέλεσμα της δραστηριότητας, όχι ο μοναδικός στόχος Φοροδιαφυγή / κατάχρηση> Καμία παραγωγή εσόδων> Μηδενικό ρίσκο> Η δομή υπάρχει μόνο για φορολογικό όφελος ■ Παράδειγμα > Ferrari σε εταιρεία χωρίς πελάτες → κατάχρηση> Ferrari σε εταιρεία πολυτελών εκδηλώσεων με συμβόλαια & έσοδα → πιθανή νόμιμη φοροαποφυγή 2. Αρχή της αναλογικότητας Η ΑΑΔΕ συγκρίνει: > μέγεθος δαπάνης <-> μέγεθος και φύση δραστηριότητας Ενδείξεις προβλήματος: > Τζίρος 50.000€ → όχημα 300.000€> Νεοσύστατη εταιρεία → supercar> Καμία λογική σχέση κόστους–εσόδων> Αν «δεν βγαίνουν τα νούμερα», η δαπάνη θεωρείται προσχηματική. 3. Πραγματική χρήση (όχι μόνο χαρτιά) Δεν αρκούν: > τιμολόγιο αγοράς> ΚΑΔ δραστηριότητας> Η ΑΑΔΕ ζητά αποδείξεις πραγματικής λειτουργίας: > συμβάσεις> τιμολόγια εσόδων> ημερολόγια χρήσης> site, διαφημίσεις, social> στοιχεία μετακίνησης (GPS, parking κ.λπ.) Αν το όχημα: > παρκάρει μόνιμα σε κατοικία> δεν έχει κρατήσεις ή επαγγελματική κίνηση> χαρακτηρίζεται ιδιωτική χρήση και η δαπάνη απορρίπτεται. 4. Ο χρονισμός (timing test) Εξετάζεται: > πότε ιδρύθηκε η εταιρεία> πότε έγινε η αγορά> πότε ζητήθηκε επιστροφή ΦΠΑ Αν όλα συμβούν: > σε ελάχιστο χρόνο> χωρίς ενδιάμεση δραστηριότητα> ενισχύεται η εικόνα τεχνητής κατασκευής. 5. Ποιος πραγματικά ωφελείται; Αν από τη δαπάνη ωφελείται: > ο μέτοχος> ο διαχειριστής> η οικογένεια> και όχι ουσιαστικά η επιχείρηση, > η δαπάνη χαρακτηρίζεται καταχρηστική. 6. Ο Γενικός Κανόνας Κατάχρησης (GAAR) Η ΑΑΔΕ εφαρμόζει: > το ελληνικό δίκαιο> τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ Αν μια πράξη: > είναι τυπικά νόμιμη> αλλά ο κύριος σκοπός είναι φορολογικός> αναχαρακτηρίζεται σαν να μην έγινε ποτέ. ■ Συνοπτικά Κριτήριο Φοροαποφυγή Φοροδιαφυγή Ενδείξεις προβλήματος: > Τζίρος 50.000€ → όχημα 300.000€> Νεοσύστατη εταιρεία → supercar> Καμία λογική σχέση κόστους–εσόδων> Αν «δεν βγαίνουν τα νούμερα», η δαπάνη θεωρείται προσχηματική. 3. Πραγματική χρήση (όχι μόνο χαρτιά) Δεν αρκούν: > τιμολόγιο αγοράς> ΚΑΔ δραστηριότητας> Η ΑΑΔΕ ζητά αποδείξεις πραγματικής λειτουργίας: > συμβάσεις> τιμολόγια εσόδων> ημερολόγια χρήσης> site, διαφημίσεις, social> στοιχεία μετακίνησης (GPS, parking κ.λπ.) Αν το όχημα: > παρκάρει μόνιμα σε κατοικία> δεν έχει κρατήσεις ή επαγγελματική κίνηση> χαρακτηρίζεται ιδιωτική χρήση και η δαπάνη απορρίπτεται. 4. Ο χρονισμός (timing test) Εξετάζεται: > πότε ιδρύθηκε η εταιρεία> πότε έγινε η αγορά> πότε ζητήθηκε επιστροφή ΦΠΑ Αν όλα συμβούν: > σε ελάχιστο χρόνο> χωρίς ενδιάμεση δραστηριότητα> ενισχύεται η εικόνα τεχνητής κατασκευής. 5. Ποιος πραγματικά ωφελείται; Αν από τη δαπάνη ωφελείται: > ο μέτοχος> ο διαχειριστής> η οικογένεια> και όχι ουσιαστικά η επιχείρηση, > η δαπάνη χαρακτηρίζεται καταχρηστική. 6. Ο Γενικός Κανόνας Κατάχρησης (GAAR) Η ΑΑΔΕ εφαρμόζει: > το ελληνικό δίκαιο> τη νομολογία του Δικαστηρίου της ΕΕ Αν μια πράξη: > είναι τυπικά νόμιμη> αλλά ο κύριος σκοπός είναι φορολογικός> αναχαρακτηρίζεται σαν να μην έγινε ποτέ. ■ Συνοπτικά Κριτήριο Φοροαποφυγή Φοροδιαφυγή Οικονομική ουσία √ Χ Πραγματικά έσοδα √ Χ Αναλογικότητα √ Χ Χρήση Επαγγελματική Ιδιωτική Κύριος σκοπός Επιχειρηματικός Φορολογικός ■ Τελικό συμπέρασμα ● Η ΑΑΔΕ δεν κυνηγά την πολυτέλεια.● Κυνηγά την προσχηματική επιχειρηματικότητα. ■ Φοροαποφυγή ή φοροδιαφυγή; 3 παραδείγματα που κρίνει η ΑΑΔΕ» Φοροαποφυγή ή φοροδιαφυγή; Ας δούμε 3 πραγματικά παραδείγματα που κόβει (ή περνάει) η ΑΑΔΕ. Σημαντικό: > Δεν αρκεί να “επιτρέπεται”.> Πρέπει να έχει οικονομική ουσία. Παράδειγμα 1ον Supercar σε εταιρεία > Σενάριο Α – Κόβεται > Εταιρεία χωρίς πελάτες> Τζίρος σχεδόν μηδενικός> Αγορά Ferrari / Lamborghini> Παρκάρει στο σπίτι του διαχειριστή Για την ΑΑΔΕ: ιδιωτική χρήση & κατάχρηση Σενάριο Β – Περνάει > Εταιρεία luxury events / VIP services> Συμβόλαια & τιμολόγια εσόδων> Το όχημα χρησιμοποιείται σε εκδηλώσεις> Διαφημίζεται επαγγελματικά Υπάρχει οικονομική ουσία Παράδειγμα 2ον Εταιρεία για «να βάλω το σπίτι» Σενάριο Α – Κατάχρηση > Ιδρύεται ΙΚΕ> Αγορά κατοικίας> Κατοικεί ο μέτοχος> Δηλώνονται έξοδα εταιρείας Ιδιωτική χρήση = απόρριψη δαπανών Σενάριο Β – Νόμιμο > Εταιρεία διαχείρισης ακινήτων> Μίσθωση (μακροχρόνια / Airbnb)> Συμβόλαια, κρατήσεις, έσοδα Η εταιρεία ωφελείται, όχι ο μέτοχος Παράδειγμα 3ον ( “σπάσιμο” εισοδήματος) Πολλές εταιρείες, ένας άνθρωπος Σενάριο Α – Αναχαρακτηρίζεται > 1 φυσικό πρόσωπο> 3 εταιρείες> Ίδιο αντικείμενο> Ίδιοι πελάτες Στόχος: λιγότερος φόρος GAAR = General Anti-Avoidance Ruleστα ελληνικά: Γενικός Κανόνας ΚατάχρησηςΕίναι ο κανόνας που επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να αγνοεί “έξυπνα” αλλά τεχνητά φορολογικά σχήματα, ακόμα κι αν είναι τυπικά νόμιμα.Τι λέει με απλά λόγιαΑν μια πράξη γίνεται κυρίως για φορολογικό όφελοςκαι δεν έχει πραγματική οικονομική ουσία,η ΑΑΔΕ μπορεί να την αντιμετωπίσει σαν να μην έγινε ποτέ. Άρα: GAAR: ενιαία δραστηριότητα Σενάριο Β – Περνάει > Κάθε εταιρεία διαφορετικό ρόλο> Διαφορετικό ρίσκο & λειτουργία> Ξεχωριστοί πελάτες Πραγματική επιχειρηματική δομή ■ Συμπέρασμα Η ΑΑΔΕ δεν κυνηγά την πολυτέλεια.Κυνηγά την προσχηματική επιχειρηματικότητα.Αν δεν μπορείς να αποδείξεις ότι θα έκανες το ίδιο χωρίς το φορολογικό όφελος τότε για την ΑΑΔΕ είναι φοροδιαφυγή. Χρήση Επαγγελματική Ιδιωτική Κύριος σκοπός Επιχειρηματικός Φορολογικός ■ Τελικό συμπέρασμα ● Η ΑΑΔΕ δεν κυνηγά την πολυτέλεια.● Κυνηγά την προσχηματική επιχειρηματικότητα. ■ Φοροαποφυγή ή φοροδιαφυγή; 3 παραδείγματα που κρίνει η ΑΑΔΕ» Φοροαποφυγή ή φοροδιαφυγή; Ας δούμε 3 πραγματικά παραδείγματα που κόβει (ή περνάει) η ΑΑΔΕ. Σημαντικό: > Δεν αρκεί να “επιτρέπεται”.> Πρέπει να έχει οικονομική ουσία. Παράδειγμα 1ον Supercar σε εταιρεία > Σενάριο Α – Κόβεται > Εταιρεία χωρίς πελάτες> Τζίρος σχεδόν μηδενικός> Αγορά Ferrari / Lamborghini> Παρκάρει στο σπίτι του διαχειριστή Για την ΑΑΔΕ: ιδιωτική χρήση & κατάχρηση Σενάριο Β – Περνάει > Εταιρεία luxury events / VIP services> Συμβόλαια & τιμολόγια εσόδων> Το όχημα χρησιμοποιείται σε εκδηλώσεις> Διαφημίζεται επαγγελματικά Υπάρχει οικονομική ουσία Παράδειγμα 2ον Εταιρεία για «να βάλω το σπίτι» Σενάριο Α – Κατάχρηση > Ιδρύεται ΙΚΕ> Αγορά κατοικίας> Κατοικεί ο μέτοχος> Δηλώνονται έξοδα εταιρείας Ιδιωτική χρήση = απόρριψη δαπανών Σενάριο Β – Νόμιμο > Εταιρεία διαχείρισης ακινήτων> Μίσθωση (μακροχρόνια / Airbnb)> Συμβόλαια, κρατήσεις, έσοδα Η εταιρεία ωφελείται, όχι ο μέτοχος Παράδειγμα 3ον ( “σπάσιμο” εισοδήματος) Πολλές εταιρείες, ένας άνθρωπος Σενάριο Α – Αναχαρακτηρίζεται > 1 φυσικό πρόσωπο> 3 εταιρείες> Ίδιο αντικείμενο> Ίδιοι πελάτες Στόχος: λιγότερος φόρος GAAR = General Anti-Avoidance Ruleστα ελληνικά: Γενικός Κανόνας ΚατάχρησηςΕίναι ο κανόνας που επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να αγνοεί “έξυπνα” αλλά τεχνητά φορολογικά σχήματα, ακόμα κι αν είναι τυπικά νόμιμα.Τι λέει με απλά λόγιαΑν μια πράξη γίνεται κυρίως για φορολογικό όφελοςκαι δεν έχει πραγματική οικονομική ουσία,η ΑΑΔΕ μπορεί να την αντιμετωπίσει σαν να μην έγινε ποτέ. Άρα: GAAR: ενιαία δραστηριότητα Σενάριο Β – Περνάει > Κάθε εταιρεία διαφορετικό ρόλο> Διαφορετικό ρίσκο & λειτουργία> Ξεχωριστοί πελάτες Πραγματική επιχειρηματική δομή ■ Συμπέρασμα Η ΑΑΔΕ δεν κυνηγά την πολυτέλεια.Κυνηγά την προσχηματική επιχειρηματικότητα.Αν δεν μπορείς να αποδείξεις ότι θα έκανες το ίδιο χωρίς το φορολογικό όφελος τότε για την ΑΑΔΕ είναι φοροδιαφυγή. Παναγιώτης Ράγγος Λογιστής Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής Previous Next