Κληρονομικές συμβάσεις και διαθήκες: Σε τι διαφέρουν και πώς επηρεάζουν την κληρονομιά

Η ρύθμιση της περιουσίας μετά τον θάνατο αποτελεί κρίσιμο ζήτημα τόσο για τους διαθέτες όσο και για τους κληρονόμους.

Δύο βασικά νομικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται είναι η διαθήκη και η κληρονομική σύμβαση, τα οποία, αν και εξυπηρετούν παρόμοιο σκοπό, διαφέρουν ουσιωδώς ως προς τη φύση και τις συνέπειές τους.

■ Τι είναι η διαθήκη

Η διαθήκη αποτελεί μονομερή δικαιοπραξία, με την οποία ένα πρόσωπο ρυθμίζει ελεύθερα την τύχη της περιουσίας του για μετά τον θάνατό του.

Βασικό της χαρακτηριστικό είναι ότι:

• • μπορεί να ανακληθεί ή να τροποποιηθεί οποτεδήποτε,
  • δεν δεσμεύει τρίτους πριν τον θάνατο του διαθέτη,
  • υπόκειται στους περιορισμούς της νόμιμης μοίρας (π.χ. προστασία τέκνων και συζύγου).

Η ευελιξία της διαθήκης την καθιστά το πιο διαδεδομένο μέσο κληρονομικού σχεδιασμού.

■ Τι είναι η κληρονομική σύμβαση

Η κληρονομική σύμβαση είναι διμερής ή πολυμερής συμφωνία, με την οποία ο διαθέτης δεσμεύεται έναντι άλλου προσώπου για την κληρονομική του διαδοχή.

Σε αντίθεση με τη διαθήκη:

> δεν μπορεί να ανακληθεί μονομερώς,

> δημιουργεί δεσμευτικά δικαιώματα για τον συμβαλλόμενο κληρονόμο,

> περιορίζει την ελευθερία μεταγενέστερων αλλαγών.

Για τον λόγο αυτό θεωρείται πιο «ισχυρό», αλλά και πιο δεσμευτικό εργαλείο.

■ Βασικές διαφορές

Διαθήκη                            Κληρονομική Σύμβαση  

Μονομερής πράξη         Συμβατική συμφωνία

Ελεύθερη ανάκληση n  Ανάκληση μόνο με συναίνεση

Ευελιξία.                         Νομική δέσμευση

Συνήθης πρακτική        Περιορισμένη χρήση

■ Πώς επηρεάζει την κληρονομιά το νέο νομοσχέδιο

Το νέο νομοσχέδιο φέρνει στο προσκήνιο την ενίσχυση ή/και επαναρρύθμιση των κληρονομικών συμβάσεων, με στόχο:

> την ασφάλεια δικαίου για τους κληρονόμους,

> την καλύτερη προστασία οικογενειακών και επιχειρηματικών συμφερόντων,

> τη μείωση μελλοντικών κληρονομικών διαφορών.

Παράλληλα, προκαλεί προβληματισμό ως προς τον περιορισμό της ελευθερίας του διαθέτη και την ισορροπία με τη νόμιμη μοίρα.

■ Συμπέρασμα

Η επιλογή μεταξύ διαθήκης και κληρονομικής σύμβασης δεν είναι απλή. Εξαρτάται από τις οικογενειακές σχέσεις, τη φύση της περιουσίας και τον βαθμό δέσμευσης που επιθυμεί ο διαθέτης. Οι αλλαγές που εισάγει το νέο νομοσχέδιο καθιστούν ακόμη πιο αναγκαία τη νομική συμβουλή πριν από οποιαδήποτε απόφαση.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής