Κύριοι “κόφτες” στις συντάξεις για το 2026

Με 10 κόφτες θα προσπαθήσουν να τα βγάλουν πέρα οι συνταξιούχοι το 2026. Θυμίζουμε ότι έχουν χάσει σωρευτικά 130 δισ. ευρώ από το 2010 έως και το 2025. Μόνο στο 2026 θα χάσουν επιπλέον 3,5 δισ. ευρώ. 

Ποιοι είναι όμως αυτοί οι κόφτες;

■ Μείωση / απόσβεση της «προσωπικής διαφοράς»

Το περίφημο «personal difference» μειώνεται κατά 50% το 2026, με πλήρη κατάργηση να προγραμματίζεται για το 2027. Αυτό σημαίνει ότι πολλοί συνταξιούχοι δεν βλέπουν πλήρη αύξηση σύνταξης, αλλά μόνο μέρος αυτής. 

■ Εμπόδιο στις ετήσιες αυξήσεις

Μέχρι να καταργηθεί τελείως η προσωπική διαφορά, οι αυξήσεις λόγω πληθωρισμού/αναπροσαρμογής έχουν “κόφτη” για όσους έχουν προσωπική διαφορά — λαμβάνουν μόνο μέρος των αυξήσεων. 

■ Φορολόγηση του εισοδήματος από συντάξεις

Παρά τις αυξήσεις, η διπλή φορολόγηση (π.χ. Εισφορά Αλληλεγγύης σε κύρια και επικουρική) συνεχίζεται για χιλιάδες συνταξιούχους, μειώνοντας το καθαρό εισόδημα.

■ Αύξηση εισφορών για εργαζόμενους συνταξιούχους

Συνταξιούχοι που συνεχίζουν να εργάζονται ενδέχεται να αντιμετωπίσουν υψηλότερες εισφορές ή μειωμένη αύξηση καθαρού εισοδήματος λόγω της ειδικής φορολογικής μεταχείρισης. 

■ Αύξηση ορίων συνταξιοδότησης για μερικές κατηγορίες

Ορισμένα μεταβατικά όρια ηλικίας αυξάνονται για ειδικές περιπτώσεις (π.χ. μητέρες ανηλίκων) περιορίζοντας την ευκολότερη πρόωρη συνταξιοδότηση. 

■ Αλλαγή στον τρόπο αναπροσαρμογής των συντάξεων

Η σύνδεση της αναπροσαρμογής με τον μισθό (αμοιβές) αντί για απλά τον πληθωρισμό μπορεί να λειτουργήσει ως έμμεσος «κόφτης» αν οι μισθοί αυξηθούν λιγότερο από τιμές κατανάλωσης. 

■ Επιβολή ανώτατων ορίων σε επιδόματα σύνταξης

Σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις (π.χ. σύνταξη χηρείας) συζητούνται περιορισμοί ή αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού που μπορεί να μειώσει πληρωμές. 

■ Περιορισμοί στην εξισορρόπηση των διαφορών παλαιών και νέων συστημάτων

Όσοι συνταξιοδοτήθηκαν πριν το 2016 και έχουν μεγαλύτερες προσωπικές διαφορές αντιμετωπίζουν μεγαλύτερους χρόνους για πλήρη αύξηση σε σχέση με νεότερους συνταξιούχους. 

■ Αύξηση εισφορών για μη μισθωτούς

Η αύξηση ασφαλιστικών εισφορών για αυτοαπασχολούμενους / επαγγελματίες επηρεάζει την τελική σύνταξη που θα λάβουν στο μέλλον. 

■ Δυσκολίες στην ψηφιακή μετάβαση του ΕΦΚΑ

Η καθυστέρηση ψηφιοποίησης και επιπλέον διαδικαστικές καθυστερήσεις στις συντάξεις σημαίνουν πρακτικά καθυστερήσεις στις πληρωμές ή στις αναπροσαρμογές. 

■ Σημείωση για το 2026

Παρά τα παραπάνω «κόφτες», το 2026 περιλαμβάνει επίσης αυξήσεις σε συντάξεις λόγω πληθωρισμού/GDP και νέο κοινωνικό επίδομα 250 € για χαμηλοσυνταξιούχους, αλλά αυτά εν μέρει αντισταθμίζουν τις απώλειες από τους «κόφτες». 

■ Τι λέει η ΕΝΥΠΕΚΚ για το 2026

Η ΕΝΥΠΕΚΚ είναι η Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους και παρεμβαίνει συστηματικά στα θέματα συντάξεων, ασφάλισης και εργασιακών δικαιωμάτων.

■ Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ως βασικός “κόφτης”

• Η ΕΝΥΠΕΚΚ χαρακτηρίζει την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ως τον πιο άδικο και αντικοινωνικό φόρο στις συντάξεις, χωρίς προηγούμενο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Αυτός ο φόρος «ροκανίζει» τις αυξήσεις ή ακόμα μηδενίζει την επίδρασή τους,  με αποτέλεσμα συνταξιούχοι να λαμβάνουν λιγότερο καθαρό ποσό ακόμα και μετά από αύξηση.

Για παράδειγμα, αν κάποιος με σύνταξη 1.690 € πάρει αύξηση 2,5 %, η ΕΑΣ και οι άλλες κρατήσεις μπορεί να κάνουν τελικά τη σύνταξη χαμηλότερη από πριν.

• Η προσωπική διαφορά λειτουργεί ως μηχανισμός “κόφτη” στις αυξήσεις

Η προσωπική διαφορά (δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στην παλιά σύνταξη πριν από τις περικοπές και τη νέα υπολογισμένη) έχει λειτουργήσει πολύ χρόνια ως τρόπος για να μην περνάνε οι αυξήσεις στην τσέπη των συνταξιούχων, ειδικά σε όσους συνταξιοδοτήθηκαν πριν το 2016.

Παρά την πρόσφατη μείωση/σταδιακή κατάργηση αυτής της διαφοράς (50 % το 2026 και πλήρης το 2027), η ΕΝΥΠΕΚΚ θεωρεί ότι η πολιτική αυτή εμπόδιζε να φανούν πραγματικά οι αυξήσεις στους λογαριασμούς των συνταξιούχων.

• Ανάλογα μέτρα κοινωνικής ενίσχυσης έχουν κριθεί ανεπαρκή ή άδικοι “κόφτες”

Όπως για παράδειγμα το επίδομα 250€, η ΕΝΥΠΕΚΚ επισημαίνει ότι οι όροι χορήγησής του (ηλικιακό όριο 65 ετών, εισοδηματικά/περιουσιακά κριτήρια) λειτουργούν ως κόφτες που αποκλείουν σημαντικό αριθμό συνταξιούχων, ακόμα και πολύ ευάλωτων, όπως χήρες ή ορφανά.

• Κριτική στην ίδια τη φιλοσοφία των «κόφτων»

Η ΕΝΥΠΕΚΚ υποστηρίζει ότι οι κόφτες:

> Μετατρέπουν στην πράξη μειώσεις σε αυξήσεις ή στασιμότητα του πραγματικού εισοδήματος των συνταξιούχων.

> Συχνά οδηγούν σε απώλεια αγοραστικής δύναμης ακόμη και με επίσημες “αυξήσεις”.

> Δημιουργούν ανισότητες μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών συνταξιούχων (π.χ. παλιών και νέων).

• Συνολική εικόνα περικοπών και εισφορών

Η ΕΝΥΠΕΚΚ έχει επίσης επισημάνει ότι οι συνολικές παρακρατήσεις και εισφορές (π.χ. ΕΑΣ, 6 % υπέρ υγείας, φόροι εισοδήματος) συνθέτουν μια σειρά από πόρους που μειώνουν ουσιαστικά το καθαρό ποσό σύνταξης σε σχέση με το «στα χαρτιά» ή το ονομαστικό ποσό.

■ Συμπέρασμα

Η ΕΝΥΠΕΚΚ δεν δέχεται ως επαρκείς ή κοινωνικά δίκαιους τους “κόφτες” που έχουν εισαχθεί στην ελληνική νομοθεσία ή πολιτική για τις συντάξεις. 

Αντίθετα, τους χαρακτηρίζει: 

> άδικους και κοινωνικά αντικοινωνικούς,  μηχανισμούς που εμποδίζουν να μεταφερθούν οι αυξήσεις στους συνταξιούχους,

> μέτρα που αποκλείουν ευάλωτες ομάδες,

> και συνολικά πρόβλημα στην κοινωνική ασφάλιση.

■ Παραδείγματα 

Πώς «χάνονται» οι αυξήσεις από τους κόφτες.

• Παράδειγμα 1: Σύνταξη 800€

Ονομαστική αύξηση 3%

+24€

Κόφτης προσωπικής διαφοράς

–24€

Καθαρό όφελος

0 €

> Θέση ΕΝΥΠΕΚΚ:

Ο συνταξιούχος δεν παίρνει καμία αύξηση, παρότι ανακοινώνεται επίσημα.

• Παράδειγμα 2: Σύνταξη 1.200€

Ονομαστική αύξηση 3%

+36€

Μερικός συμψηφισμός προσωπικής διαφοράς

–20€

Κράτηση υπέρ υγείας 6%

–2€

Καθαρό όφελος

≈14€

> Θέση ΕΝΥΠΕΚΚ:

Αύξηση «στα χαρτιά», ψίχουλα στην τσέπη, κάτω από τον πληθωρισμό.

• Παράδειγμα 3: Σύνταξη 1.600€ (με ΕΑΣ)

Ονομαστική αύξηση 3%

+48€

Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ)

–25€

Φόρος εισοδήματος

–10€

Υγεία 6%

–3 €

Καθαρό όφελος

≈10€

> Θέση ΕΝΥΠΕΚΚ:

Η ΕΑΣ λειτουργεί ως σκληρός κόφτης και «εξαφανίζει» τις αυξήσεις.

• Παράδειγμα 4: Σύνταξη 1.900€

Ονομαστική αύξηση 3%

+57€

Υψηλότερη κλίμακα ΕΑΣ

–45€

Φόρος & λοιπές κρατήσεις

–15€

Τελικό αποτέλεσμα

–3€ (μείωση)

> Θέση ΕΝΥΠΕΚΚ:

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η «αύξηση» οδηγεί σε μικρότερη καθαρή σύνταξη.

■ Τι συμπεραίνει η ΕΝΥΠΕΚΚ

> Οι κόφτες ακυρώνουν τις αυξήσεις

> Οι συνταξιούχοι φτωχοποιούνται σιωπηλά

Η ΕΑΣ και η προσωπική διαφορά είναι:

> αντισυνταγματικές (κατά την ΕΝΥΠΕΚΚ),

> κοινωνικά άδικες,

> μόνιμοι μηχανισμοί περικοπών

Πάγια αιτήματα ΕΝΥΠΕΚΚ

> Κατάργηση ΕΑΣ

> Πλήρης κατάργηση προσωπικής διαφοράς (όχι συμψηφισμοί)

> Αυξήσεις πάνω από τον πληθωρισμό

> Επιστροφή αναδρομικών σε όλους, όχι μόνο στους προσφεύγοντες

Τα συμπεράσματα δικά σας...

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής