Φόρο..γνώμες: Ψηφιακοί νομάδες - Τι είναι και τα δικαιολογητικά που χρειάζονται για να λάβουν εθνική θεώρηση εισόδου – Τα προβλήματα και πιθανές λύσεις

Το σημερινό μας άρθρο θα έχει θέμα τους ψηφιακούς νομάδες. Είναι ένα θέμα που είναι επίκαιρο και αφορά πολλούς ευρωπαίους πολίτες και όχι μόνο. Τι είναι όμως οι ψηφιακοί νομάδες;

 Ως ψηφιακοί νομάδες αποκαλείται μία νέα κοινωνική ομάδα ατόμων οι οποίοι δεν έχουν σταθερή κατοικία αλλά περιπλανώνται στον κόσμο, ζώντας μόνιμα σε οχήματα, σκάφη ή μισθώνοντας κατοικίες βραχυχρόνια. Η κύρια πηγή εισοδήματός τους είναι η απασχόληση μέσω του διαδικτύου, ως ανεξάρτητοι επιχειρηματίες ή τηλεργαζόμενοι. Στην Ελλάδα ο όρος συχνά συγχέεται με τους ψηφιακούς μετανάστες, οι οποίοι επίσης απασχολούνται μέσω του διαδικτύου αλλά διαθέτουν μόνιμη κατοικία. Οι ψηφιακοί νομάδες και μετανάστες θεωρούνται πως θα αυξηθούν μέσα στα επόμενα χρόνια, κάτι που θα επιφέρει κοινωνιολογικές και οικονομικές μεταβολές σε παγκόσμια κλίμακα. 

Η παγκόσμια υγειονομική κρίση ανάγκασε πολλές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν καθεστώς τηλεργασίας, μέτρο το οποίο σε αρκετές περιπτώσεις απέκτησε μόνιμο χαρακτήρα, καθώς δεν είναι λίγοι οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι που δηλώνουν ικανοποιημένοι με τις νέες εργασιακές συνθήκες και την ευελιξία που αυτές τους προσφέρουν.

Η ευρεία επέκταση της τηλεργασίας συνέβαλε και στην αύξηση των λεγόμενων digital nomads ή ψηφιακών νομάδων, δηλαδή των εργαζομένων, οι οποίοι μετακινούνται και εγκαθίστανται βραχυπρόθεσμα σε διαφορετικό τόπο εντός η εκτός της χώρας τους, προσφέροντας την εργασία τους μέσω υπολογιστή με τηλεργασία. Από τη μετακίνηση αυτή των εργαζομένων, ανακύπτει ζήτημα αναφορικά με το πλαίσιο μετανάστευσης και παραμονής σε έναν τόπο, με σκοπό την παροχή εργασίας.

Το εν λόγω ζήτημα καλείται να αντιμετωπίσει ο νέος νόμος 5038/2023 – «Κώδικας Μετανάστευσης», η έναρξη της ισχύος του οποίου έχει οριστεί για την 1^η Ιανουαρίου του 2024. Στόχος, προφανώς, είναι η αναμόρφωση του Κώδικα Μετανάστευσης και η απλούστευση της διαδικασίας χορήγησης αδειών διαμονής από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές σε πολίτες τρίτων χωρών.

Ειδικότερα, στο άρθρο 68 του νόμου, με τίτλο «Ψηφιακοί Νομάδες (τίτλος διαμονής «Ζ.1»)», στην παρ. 1, προβλέπεται η χορήγηση από την αρμόδια προξενική αρχή θεώρησης εισόδου για χρονική περίοδο έως και 12 μηνών, σε πολίτες τρίτων χωρών, είτε αυτοαπασχολούμενους, είτε ελεύθερους επαγγελματίες είτε μισθωτούς που παρέχουν την εργασία τους σε εργοδότες ή πελάτες εκτός Ελλάδας (ψηφιακούς νομάδες).

Στο ίδιο άρθρο περιγράφεται η διαδικασία κατά την οποία χορηγείται η σχετική εθνική θεώρηση και ορίζονται τα δικαιολογητικά που οφείλουν να προσκομίσουν οι αιτούντες. Συγκεκριμένα, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει είτε αυτοπροσώπως είτε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο είτε με συστημένη επιστολή να προσκομίσουν στην αρμόδια ελληνική προξενική αρχή, εκτός των γενικών δικαιολογητικών που προβλέπονται στο άρθρο 176 παρ. 8, ορισμένα επιπλέον δικαιολογητικά.

Ø  Τα δικαιολογητικά

Ειδικότερα, το άρθρο 68 του νέου Κώδικα Μετανάστευσης προβλέπει τη χορήγηση από την αρμόδια προξενική αρχή εθνικής θεώρησης εισόδου για χρονική περίοδο έως δώδεκα (12) μήνες. “σε πολίτες τρίτων χωρών αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες ή μισθωτούς, που δύναται να παρέχουν την εργασία τους στο πλαίσιο σύμβασης εργασίας ή παροχής υπηρεσιών ή έργου εξ αποστάσεως, με τη χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (Τ.Π.Ε.), σε εργοδότες ή πελάτες εκτός Ελλάδας (ψηφιακοί νομάδες)”.

Για να λάβει την εθνική θεώρηση εισόδου, οι ψηφιακός νομάς θα πρέπει να υποβάλλει:

→ Υπεύθυνη δήλωση, με την οποία δηλώνεται η πρόθεσή του να διαμείνει στην Ελλάδα,

→ Σύμβαση εργασίας ή έργου ή αποδεικτικό εργασιακής σχέσης με εργοδότη, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ο οποίος είναι εγκατεστημένος εκτός της ελληνικής επικράτειας, αορίστου χρόνου ή σε περίπτωση σύμβασης ορισμένου χρόνου με υπολειπόμενη διάρκεια που καλύπτει το διάστημα της χορηγούμενης εθνικής θεώρησης και στοιχεία για την ιδιότητα του αιτούντος στην επιχείρηση, ή

→ Συμβάσεις εργασίας ή έργου αορίστου χρόνου ή, σε περίπτωση σύμβασης εργασίας ορισμένου χρόνου, με υπολειπόμενη διάρκεια που καλύπτει το διάστημα ισχύος της χορηγούμενης θεώρησης, σε περίπτωση που ο πολίτης τρίτης χώρας είναι ελεύθερος επαγγελματίας με περισσότερους του ενός εργοδότες που είναι εγκατεστημένοι εκτός ελληνικής επικράτειας, ή

→ Αν ο αιτών πολίτης τρίτης χώρας είναι αυτοαπασχολούμενος σε δική του επιχείρηση, στοιχεία για την ιδιότητά του στην επιχείρηση, καθώς επίσης και στοιχεία που αφορούν στην επωνυμία, στην έδρα, στο πεδίο δραστηριότητας και στον εταιρικό σκοπό της επιχείρησης, η οποία ευρίσκεται εκτός της ελληνικής επικράτειας.

→ Να σημειωθεί ότι ο αιτών θα πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει επαρκείς πόρους, σε επίπεδο σταθερού εισοδήματος (3.500 ευρώ τον μήνα), για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσής του κατά τη διάρκεια της διαμονής του στη χώρα, χωρίς να επιβαρύνει το εθνικό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας.

Ø  Τα προβλήματα και πιθανές λύσεις

Ένα βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ψηφιακοί νομάδες στην Ελλάδα είναι η αναντιστοιχία ανάμεσα σε ένα ελκυστικό τοπίο και τις πολλές ελλείψεις που παρουσιάζονται στην καθημερινότητα, ειδικά όταν κάποιος επιλέξει να εργαστεί από κάποιο χωριό της ελληνικής υπαίθρου. 

Το ζήτημα της ψηφιακής νομαδικής βίζας είναι επίσης κομβικό. Σύμφωνα με τον νόμο 4825/2021, είναι εφικτή η χορήγηση της βίζας σε πολίτες τρίτων χωρών, αυτοαπασχολούμενους, ελεύθερους επαγγελματίες ή μισθωτούς οι οποίοι εργάζονται εξ αποστάσεως, με εργοδότες ή πελάτες εκτός Ελλάδας για χρονική περίοδο έως δώδεκα μήνες. Οι ψηφιακοί νομάδες δεσμεύονται ότι δεν θα παρέχουν εργασία ή υπηρεσίες ή έργο σε εργοδότη με έδρα ή υποκατάστημα στην Ελλάδα.

Το ύψος του μηνιαίου εισοδήματος για τη χορήγηση της βίζας καθορίζεται στα 3.500 ευρώ και αυξάνεται περαιτέρω για κάθε εξαρτώμενο μέλος – σύντροφο ή παιδιά. Σε περίπτωση που κάποιος ψηφιακός νομάς θέλει να μείνει περισσότερο, μπορεί να κάνει αίτηση για τη χορήγηση διετούς άδειας διαμονής.  Επομένως, η βίζα για τους ψηφιακούς νομάδες έχει γίνει μία δύσκολη υπόθεση για πολλούς αιτούντες.  Το φορολογικό καθεστώς δεν είναι ελκυστικό, ενώ αντίστοιχα σε Ισπανία και Πορτογαλία το εισοδηματικό όριο για τη βίζα είναι χαμηλότερο σε σχέση με την Ελλάδα.

Δυστυχώς, τα στοιχεία που δεν  αρέσουν καθόλου είναι η γραφειοκρατία, η φρικτή κίνηση στους δρόμους και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Και ενώ το μετρό θεωρούν ότι είναι σε πολύ καλή κατάσταση, με τα λεωφορεία συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Τέλος, το Ιντερνετ στην Ελλάδα θεωρούν ότι είναι πολύ πιο ακριβό απ’ ό,τι σε άλλες χώρες όπως π.χ. στην Πολωνία. Πολλές φορές έχουν αλλάξει ακόμη και τρεις φορές πάροχο μέχρι να βρουν ένα σχετικά οικονομικό πακέτο με καλό σήμα π.χ. σε ένα νησί. Το ίδιο ισχύει  και με τους παρόχους ενέργειας. Παρ’ όλα αυτά θεωρούν ότι, η κοινωνία σε ένα μικρό μέρος όπως π.χ. σε ένα νησί είναι φιλική και θεωρούν τους κατοίκους πολύ ζεστούς και φιλικούς.

Μία λύση ίσως θα ήταν να ακολουθηθεί το παράδειγμα άλλων χωρών όπως π.χ. το παράδειγμα της Ισπανίας, που βρέθηκε στην κορυφή της κατάταξης των χωρών βάσει του δείκτη Digital Nomad Visa. Στην Ισπανία υπάρχει ο κανόνας της “διοικητικής σιωπής”. Αν δεν δοθεί απάντηση μέσα σε τρεις μήνες, η απόφαση θεωρείται αυτόματα θετική. Στην Ισπανία μετακόμισε κάποιος “ψηφιακός νομάς” και απέκτησε τα χαρτιά του μέσα σε δύο μήνες.

Η προσέλκυση αυτών των «ψηφιακών νομάδων»  μπορεί να έχει  πολλαπλά θετικά οφέλη για την Ελλάδα που επιχειρεί τον ψηφιακό μετασχηματισμό της, ενώ θα συμβάλλει  και  στην αντιστροφή της τάσης φυγής ανθρώπινου κεφαλαίου (brain drain).

Οι «ψηφιακοί νομάδες» είναι γέννημα της τηλεργασίας η οποία ήρθε για να μείνει και στην Ελλάδα. Η ανάπτυξη της τεχνολογικής υποδομής στην Ελλάδα αποτελεί σημαντικό παράγοντα προώθησης της τηλεργασίας, δημιουργώντας προστιθέμενη αξία και βοηθώντας στην επίτευξη της ψηφιακής σύγκλισης με τα πιο ψηφιακός ανεπτυγμένα κράτη-μέλη της ΕΕ. Απαιτείται επομένως ενίσχυση των επενδύσεων σε ψηφιακές τεχνολογίες, ειδικότερα από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 

Τα συμπεράσματα δικά σας…

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης

Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής