Παρέμβαση για τα πρόστιμα σε εκπρόθεσμες μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ – Τι αλλάζει και γιατί ήταν αναγκαίο

Στο προσκήνιο της φορολογικής επικαιρότητας επανέρχεται το ζήτημα των προστίμων που επιβάλλονται σε εκπρόθεσμες μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ, ένα θέμα που έχει προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια σε επιχειρήσεις και λογιστές.

Οι αντιδράσεις δεν είναι τυχαίες. Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει την επιβολή υψηλών προστίμων ακόμη και σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει καμία φορολογική οφειλή, γεγονός που έχει οδηγήσει σε αιτήματα για άμεση νομοθετική παρέμβαση.

■ Τι ισχύει σήμερα για τα πρόστιμα ΦΠΑ

Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης ΦΠΑ επιβάλλονται:

• • 250 € πρόστιμο για υπόχρεους με απλογραφικά βιβλία
  • 500 € πρόστιμο για υπόχρεους με διπλογραφικά βιβλία

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι τα παραπάνω πρόστιμα επιβάλλονται ανεξαρτήτως αποτελέσματος της δήλωσης, δηλαδή:

ακόμη και όταν η δήλωση είναι μηδενική, ή

όταν είναι πιστωτική, χωρίς ποσό προς καταβολή.

Έτσι, μια απλή καθυστέρηση τυπικού χαρακτήρα μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική οικονομική επιβάρυνση, χωρίς καμία ζημία για το Δημόσιο.

■ Γιατί κρίθηκε αναγκαία η παρέμβαση

Το ζήτημα έχει τεθεί επίσημα προς εξέταση, με αιτήματα προς το Υπουργείο Οικονομικών και τη ΑΑΔΕ, προκειμένου να αποκατασταθεί η αναλογικότητα των κυρώσεων.

Οι βασικοί λόγοι που οδήγησαν στην ανάγκη παρέμβασης είναι:

• • Η δυσανάλογη βαρύτητα των προστίμων σε σχέση με την παράβαση
  • Η εξίσωση τυπικών καθυστερήσεων με ουσιαστικές φορολογικές παραβάσεις
  • Η επιβάρυνση μικρών επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών
  • Η έλλειψη μεταβατικής περιόδου κατά την εφαρμογή αυστηρότερων διατάξεων

■ Τι αλλαγές εξετάζονται

Με βάση τις μέχρι τώρα πληροφορίες, εξετάζονται τα εξής ενδεχόμενα:

• • Κατάργηση προστίμου για εκπρόθεσμες μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις
  • Σημαντική μείωση του προστίμου (π.χ. 50 € – 100 €)
  • Θέσπιση ορίου ανοχής, κάτω από το οποίο δεν θα επιβάλλεται κύρωση
  • Επανεξέταση της αναδρομικής εφαρμογής των αυστηρών διατάξεων

Οι σχετικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών το επόμενο διάστημα.

■ Παράδειγμα στην πράξη

Ατομική επιχείρηση με απλογραφικά βιβλία υποβάλλει εκπρόθεσμα δήλωση ΦΠΑ τριμήνου.

ΦΠΑ εκροών: 0 €

ΦΠΑ εισροών: 0 €

Ποσό προς καταβολή: 0 € (μηδενική δήλωση)

Ισχύον καθεστώς:

Επιβάλλεται πρόστιμο 250 €, παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει φορολογική οφειλή.

Με την προτεινόμενη παρέμβαση:

Το πρόστιμο είτε:

> δεν θα επιβάλλεται καθόλου, ή

> θα περιορίζεται σε ένα σαφώς χαμηλότερο, αναλογικό ποσό.

■ Σχόλιο – Κριτική

Η επιβολή υψηλών προστίμων σε δηλώσεις χωρίς φορολογικό αποτέλεσμα αναδεικνύει ένα βαθύτερο πρόβλημα: την αντιμετώπιση της τυπικής παράβασης ως σοβαρό δημοσιονομικό αδίκημα.

Όταν μια μηδενική ή πιστωτική δήλωση αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως μια δήλωση απόκρυψης φόρου, τότε η έννοια της αναλογικότητας χάνει το νόημά της. Το πρόστιμο παύει να λειτουργεί ως μέσο συμμόρφωσης και μετατρέπεται σε καθαρά εισπρακτικό μηχανισμό.

Η επικείμενη παρέμβαση δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως χαλάρωση της φορολογικής πειθαρχίας, αλλά ως διόρθωση μιας προφανούς στρέβλωσης. Ένα σύγχρονο φορολογικό σύστημα οφείλει να διαχωρίζει την ουσιαστική φοροδιαφυγή από την απλή καθυστέρηση χωρίς δημοσιονομική επίπτωση.

■ Συμπέρασμα

Η αναμενόμενη αλλαγή στο καθεστώς των προστίμων για εκπρόθεσμες μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ αποτελεί ένα αναγκαίο βήμα εξορθολογισμού. Το ζητούμενο δεν είναι η κατάργηση των κυρώσεων, αλλά η δίκαιη και αναλογική εφαρμογή τους, ώστε η φορολογική συμμόρφωση να βασίζεται στην κατανόηση και όχι στον φόβο.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - 

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτή