Συλλογικών Συμβάσεων: Πότε θα φανούν τα πρώτα αποτελέσματα της συμφωνίας των κοινωνικών εταίρων - Τι ισχύει σε άλλες χώρες

"Μαγική ημερομηνία" που να εγγυάται πότε όλοι οι εργαζόμενοι θα δουν αύξηση ή κάλυψη μέσω συλλογικών συμβάσεων δεν υπάρχει. 

Η κυβέρνηση μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους (εργοδοτικές οργανώσεις και συνδικάτα) υπέγραψαν  για πρώτη φορά  κοινή Κοινωνική Συμφωνία για την επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων. 

Μεταξύ των βασικών αλλαγών ήταν: 

• η μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης για επέκταση συλλογικών συμβάσεων από 50% σε 40%. 

Όταν η σύμβαση συνυπογράφεται από εθνικούς κοινωνικούς εταίρους (π.χ. γενική ομοσπονδία εργαζομένων και οι  εργοδοτικοί φορείς), τότε η κάλυψη μπορεί να επεκταθεί χωρίς ποσοτικό όριο. 

Επιπλέον, καταργείται η προηγούμενη (μνημονιακή) ρύθμιση της "μερικής μετενέργειας" και επανέρχεται η πλήρης μετενέργεια. Τι σημαίνει αυτό;

Όταν λήγει μια συλλογική σύμβαση  ή διαιτητική απόφαση, οι όροι της συνεχίζουν να ισχύουν έως την υπογραφή νέας. 

■ Πότε αναμένεται να φανεί αποτέλεσμα; 

Το πλαίσιο εφαρμογής της συμφωνίας,δηλαδή ο “οδικός χάρτης” μαζί με το σχετικό νομοθετικό πακέτο, θα κατατεθεί εντός Δεκεμβρίου 2025. 

Η τελική νομοθέτηση προβλέπεται να γίνει στις αρχές του 2026. 

Με δεδομένο αυτό το χρονοδιάγραμμα, οι πρώτες εφαρμογές, νέες συλλογικές συμβάσεις, επεκτάσεις, μισθολογικές αναπροσαρμογές  είναι πιθανό να αρχίσουν να γίνονται ορατές μέσα 2026 με περισσότερες πιθανότητες προς το τέλος του.

■ Με ποιον ρυθμό μπορεί να υπάρξει επίτευξη του στόχου κάλυψης των συλλογικών συμβάσεων

Η συμφωνία θέτει ως στόχο σημαντική αύξηση του ποσοστού των εργαζομένων που καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις, πολύ πάνω από το υφιστάμενο (20%). 

Η επέκταση δεν γίνεται αυτομάτως, απαιτείται υπογραφή νέων συμβάσεων ή επέκταση των ήδη υπαρχουσών από κοινωνικούς εταίρους και εργοδοτικούς φορείς. Αυτό σημαίνει ότι η πλήρης κάλυψη δεν θα γίνει εν μια νυκτί, αλλά σταδιακά, κατά κλάδους και επιχειρήσεις.

■  Τι μένει να φανεί;

Το πότε  και κατά πόσο θα υπογραφούν νέες κλαδικές ή επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εξαρτάται από τη διαπραγματευτική ικανότητα των κοινωνικών εταίρων και των εργοδοτών. Δεν υπάρχει νομική υποχρέωση που «προκαθορίζει» αυτόματα μεγάλη κάλυψη.

Η αύξηση μισθών δεν θα αφορά μόνο όσους λαμβάνουν τον κατώτατο  αλλά εν πολλοίς εξαρτάται από τους όρους των νέων συμβάσεων, τη διαπραγμάτευση σε κάθε κλάδο, τον ανταγωνισμό στην αγορά εργασίας κ.λπ.

Η «πλήρης» κάλυψη (π.χ. 70-80 % των εργαζομένων) μπορεί να χρειαστεί αρκετό χρόνο ή χρόνια και δεν είναι εξαρχής εγγυημένη.

■ Συμπέρασμα

Η συμφωνία είναι σημαντικό πρώτο βήμα  και ως προς το νομικό/θεσμικό πλαίσιο. Οι μεγάλες αλλαγές αναμένονται μέσα στο 2026. Πότε πρακτικά θα φανεί ευρεία κάλυψη και μαζικές αυξήσεις, εξαρτάται από την εξέλιξη των κλαδικών / επιχειρησιακών συμβάσεων και από τη δυναμική του κοινωνικού διαλόγου.

■ Τι ισχύει σε άλλες χώρες;

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες με "κλαδικές" συλλογικές συμβάσεις) και όχι μόνο εταιρικές, η κάλυψη των εργαζομένων φτάνει 70-90 % ή περισσότερο. 

Εκτός όμως από τη νομοθεσία, κρίσιμο ρόλο παίζουν η οργανωτική δύναμη των συνδικάτων και των εργοδοτικών φορέων και η προθυμία των εργοδοτών να εφαρμόσουν τις συμβάσεις · αν αυτά είναι αδύναμα ή κατακερματισμένα, η κάλυψη πέφτει — όπως έγινε σε πολλά κράτη μετά την οικονομική κρίση του 2008. 

Οι μελέτες δείχνουν ότι χώρες με ευρεία τομεακή διαπραγμάτευση και επέκταση συμβάσεων  πετυχαίνουν σταθερά υψηλά ποσοστά κάλυψης. 

Αν οι νέες ρυθμίσεις υλοποιηθούν σωστά  με τομεακές/κλαδικές συμβάσεις, επέκτασή τους, συμμετοχή κοινωνικών εταίρων κ.λπ., είναι ρεαλιστικό ότι σε 5-10 χρόνια (ή και νωρίτερα) η Ελλάδα θα μπορούσε να πλησιάσει ποσοστά κάλυψης πάνω από 50-60 %, ίσως και προς τα 70-80 %, όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Αν υλοποιηθούν σωστά........θα γίνει πράξη;

"Πεδίον δόξης λαμπρόν"...

Τα συμπεράσματα δικά σας...

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής