Προπληρωμένες κάρτες επιδομάτων: μια πολιτική που τιμωρεί τη φτώχεια

Η εφαρμογή των προπληρωμένων καρτών για την καταβολή κοινωνικών επιδομάτων, που γενικεύτηκε από το 2025 και συνεχίζεται το 2026, αποδεικνύεται στην πράξη ένα από τα πιο προβληματικά παραδείγματα κοινωνικής πολιτικής των τελευταίων ετών.

Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις για «διαφάνεια» και «εκσυγχρονισμό», το μέτρο έχει προκαλέσει σύγχυση, καθυστερήσεις και σοβαρές δυσκολίες στην καθημερινότητα χιλιάδων δικαιούχων.

Το βασικό πρόβλημα είναι απλό: το κράτος αποφάσισε να βάλει όρους και περιορισμούς στη χρήση χρημάτων που υποτίθεται ότι δίνονται για να καλύψουν βασικές ανάγκες. Η μερική ή περιορισμένη πρόσβαση σε μετρητά, οι απορρίψεις συναλλαγών και η αδυναμία πληρωμής ενοικίου ή άλλων υποχρεώσεων που απαιτούν μετρητά μετατρέπουν το επίδομα από βοήθεια σε εμπόδιο.

Το 2026, αντί τα προβλήματα να έχουν επιλυθεί, καταγράφονται νέες καθυστερήσεις και καταγγελίες, ακόμη και από εργαζόμενους στις ίδιες τις υπηρεσίες που διαχειρίζονται τα επιδόματα. Η εικόνα είναι ξεκάθαρη: ένα σύστημα που σχεδιάστηκε βιαστικά, χωρίς επαρκή δοκιμή και χωρίς να ληφθεί υπόψη η πραγματικότητα των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.

Ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία, εποχικά εργαζόμενοι και άνεργοι καλούνται να προσαρμοστούν σε έναν ψηφιακό μηχανισμό που προϋποθέτει γνώσεις, πρόσβαση σε υποδομές και αντοχή στη γραφειοκρατία. Η ενημέρωση υπήρξε ελλιπής και συχνά αντιφατική, με αποτέλεσμα πολλοί δικαιούχοι να μαθαίνουν τους περιορισμούς όταν ήδη βρίσκονται σε οικονομικό αδιέξοδο.

Πίσω από την τεχνική συζήτηση, όμως, κρύβεται μια βαθύτερη πολιτική επιλογή. Οι προπληρωμένες κάρτες αντανακλούν μια λογική καχυποψίας απέναντι στους φτωχούς: ότι χρειάζονται επιτήρηση για το πώς θα ξοδέψουν τα λίγα χρήματα που λαμβάνουν. Πρόκειται για μια αντίληψη που υπονομεύει την αξιοπρέπεια των δικαιούχων και αλλοιώνει τον ίδιο τον χαρακτήρα της κοινωνικής πολιτικής.

Η ψηφιοποίηση δεν είναι πρόβλημα από μόνη της. Όταν όμως εφαρμόζεται οριζόντια, χωρίς εξαιρέσεις, κοινωνικά φίλτρα και ουσιαστική στήριξη, καταλήγει να εντείνει τις ανισότητες αντί να τις μειώνει. Αν η κυβέρνηση επιθυμεί πραγματικά να διορθώσει το «αλαλούμ» των προπληρωμένων καρτών, οφείλει να επανασχεδιάσει το μέτρο με κριτήριο τις ανάγκες των ανθρώπων, όχι την τιμωρητική λογική του ελέγχου.

Παναγιώτης Ράγγος

Λογιστής Φοροτεχνικός  Α΄ Τάξης - Οικονομολόγος

Πιστοποιημένος Εσωτερικός Ελεγκτής